ajidoozi

هنر آجیده دوزی

با هنر آجیده دوزی آشنا شوید

آجیده دوزی یکی از رودوزی های سنتی و با سابقه ایرانی است. در آچیده دوزی لایه ای از پنبه بین دو لایه پارچه قرار می گیرد و سپس با دوخت روی پارچه ، نقوش و طرح های ظریف و بر جسته ایجاد می نمایند و به آن پنبه دوزی یا لایه دوزی می گویند.
سابقه این هنر در ایران را می توان به دوره اشکانیان و هخامنشیان نسبت داد. پیتر دلاواله در سفر نامه خود در دوره صفویه در تشریح لباس ایرانیان نوشته جلیقه ای که ایرانیان در زمستان می پوشیده اند،  غالباً از نوع پنبه ای بوده و حالتی رنگین پر نقش داشته و داخل آن را پنبه دوزی می کرده اند. در ماهان کرمان و بعضی نقاط دیگر کشور برای تزئین کلاه درویشی از این نوع دوخت استفاده می شود که علاوه بر زیبایی ظاهری باعث استحکام و دوام نیز می گردد.

شاردن در سفر نامه نوشته: جنس پارچه لباس ایرانیان عصر صفوی ابریشم یا کتان بوده و به آن آستری ضخیم می دوختند و میان رویه و آستر لباس، یک لایه پنبه می گذاشتند تا به این روش به گرمای لباس اضافه شود. از این دوخت برای تزئین رو لباس، لباس شب، کلاه، بقچه، سوزنی و وسایل آشپزخانه و غیره استفاده می شود. از نقوش رایج می توان به نقوش هندسی، گل و مرغ، گل و بته، بازو بندی، نقش های دایره و بیضی و لوزی و گلدانی اشاره نمود  در سال های اخیر به جای پنبه به تدریج از ابر یا اسفنج و مخصوصاً در لباس های زمستانی مثل بارانی و غیره از پشم شیشه استفاده می شود.
با پیشرفت تکنولوژی در حال حاضر پارچه هایی از جنس بارانی که در داخل آن پشم شیشه گذاشته شده با چرخ های کامپیوتری گلدوزی شده، در بازار آماده به فروش می رسد که می توان از آن استفاده کرد. ولی در بعضی نقاط و کشورها مثل تاجیکستان هنوز هم برای تهیه لباس زمستانی، پالتوهایی بلند که داخل آن با دست پنبه دوزی شده است، استفاده می شود که این پالتوهای بلند بسیار گرم و زیباست و غالباً میانسالان و پیر مردها از آن در زمستان های بسیار سرد استفاده می کنند.

آجیده در فارسی به معنای بخیه زدن، سوزن زدن، خلائیدن سوزن یا درفش یا نشتر در چیزی است (فرهنگ عمید ص ۴۴). آجیده دوزی یعنی دوخت ریز و ظریف بر روی پارچه ای دو لایه با لایه ی نازکی از پنبهدر وسط آن.
آجیده دوزی یا پنبه دوزی نوعی از رودوزی های سنتی ایران است و ریشه یعمیقی در هنرهای سنتی ایران دارد. درباره ی سابقه ی آن اطلاعات دقیقی در دست نیستاما قدیمی ترین مدرک، مربوط به زمان هخامنشیان است
به این علّت که قسمت زیرتسمه های تیردان های عصر هخامنشی با یک لایه پارچه پنبه دوزی شده آستر داده می شودتا سنگینی وزن آن باعث آزار شانه ی حمل کننده نشود (کتاب نگرشی بر سوزن دوزی هایسنتی ایران،  منتخب صبا، ص ۱۰۴). از آن دوران به بعد نمونه های متعددی در حجاری هایدوران اشکانی و ساسانی به چشم خورده و همچنین در دوره ی اسلامی تا زمان صفوی ایندوخت از رواج نسبی برخوردار بوده که در این
دوران و همچنین در زمان های افشاریه،زندیه و قاجاریه هنرمندان آجیده دوز برای رویه ی پارچه قلمکار نقشی ریز انتخابمی کردند و آن را به آجیده دوزی می کردند و این نوع دوخت بیشتر برای تزیینرو بالشی، لحاف، رو تختی، البسه، کلاه های درویشی، بقچه سوزنی ( نوعی زیراندازاست که در زمان های گذشته وقتی به حمام می رفتند همراه خود می بردند و بعد ازاستحمام برای پوشیدن لباس ها آن را زیر پای خود پهن می کردند)، سجاده،روانداز و … استفاده می شده و نقوش مختلفی توسط این دوخت روی پارچه ایجاد می شود.

منبع گالری امین

#هنر #صنایع_دستی #نگرش

امتیاز بدهید
0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

پاسخ دهید